cheap deltasone doctor adventures toronto pharmacy online periactin order online ibuprofen dosage for children in mg euthyrox 50 mg rumalaya forte buy 50mg viagra in austrailia antivert dosage for dizziness virectin reviews side effects femara drug interactions zineryt lotion information literacy estrace cream treatment dosage canadian pharmacy cialis generic cheap cialis professional wellbutrin withdrawal and weight gainwesthroid ropinirole hcl 1mg imovane zopiclone drugzovirax buy prescription cough syrup online sildenafil 50 mgs on sale in canada flexeril generic for sunsuria medinitesupradol synthroid side effects medication levlen ed online finpecia vs propecia over the counter viagra canada diclofenac pot 50 mg informacion finax cereal beconase aqueous nasal spray phenergan with codeine abuse lortab 7.5 side effects augmentin dosage for children ear infection raloxifene breast cancer buy olanzapine online india arava side effects blog generic viagra professional 100mg mexitil classifications discover card login page account login cymbalta on line latisse coupons order alli diet pills online indomethacin gout treatment dosing ketoconazole cream doxycap 100mg clomid ventolin inhaler amlodipine besylate 10mg tab side effects praziquantel side effects in cats buspar xanax together where can i buy mebendazole over the counter viagra best prices online female viagra sildenafil morphine sulfate 30mg er purchase ciprofloxacin hcl 250 amiloride hctz information ventolin by mail mupirocin ointment usp 2 used to treat search http kwrt index promethazine 25mg and pregnancy rogaine reviews provillus reviews paypal cialis haldol for nausea in hospice patients ordine levitra altace blood pressure medicine nasonex nasal spray treatment avedox fcb pills that get you high buy meclizine in canada strattera coupons atepros drugstore terramicina oxitetraciclina polimixina b pomada effexor reviews canadian pharma companies lipitor domperidone for sale alfuzosin hydrochloride brand name arimidex breast cancer generic drugs canada drugs online furadonin wikipedia free vytorin side effects ezetimibe zetia bystolic coupon canadian online pharmacy propecia losartan side effects medication buy cialis 20mg fda approved pharmacy el diclofenaco para que sirve ventolin inhalers for sale ephedraxin reviews of fifty nizoral a d atosil dosierung paracetamol meaning of viagra flagyl antibiotic used to treat yeast infection ramipril 2.5mg capsules provera 10mg buy viagra home delivery betacin tablets sildegra pricegrabber buy antibiotics online where can i buy zovirax clozaril side effects dose luvox ocd dosage nasonex generic equivalent wellbutrin online to australia tylenol dosage for infants after dpt vaccine cialis free 30 day trial viagra us distributer picareta de diamante minecraft download levitra coupon 3 free pills atridox cost pyridium boots no prescription online synthroid bactrim cheap nootropil 800 information canada erectile function drugs for sale paroxetine buy online india cheap kamagra uk next day delivery vitamix recipes free qvc lipitor and grapefruit juice medications canesoral reviews 50 ventolin pills ambien dosages 20 mg insulin resistance treatment viagra si perdoret order 40 mg fursomide online lo ovral 28 birth control torsemide dosage viagra online reditab sertraline withdrawal symptoms medication produit 205 american viagra for women cialis ankara pharmacy tech certification book premarin 1.25 cream viagra ireland online shop verapamil 240 mg er capsules atepros drug emporium coumadin diet restrictions medication doxcycline no presription coupon code buy antabuse online vibramycin uses ventolin online without a drug stilnox zolpidem 10mg christie brinkley retin a xenical delivered to uk xenical weight loss stories primox tablets at walmart ranbaxy pharmaceuticals products viagra reviews forums t plavix health solutions overnight pharmacy motrin and robitussin together what is suprax medication imigran tablets online india cialis robaxin 750 abuse mobic 7.5 mg dosage clavaseptin 50 mg zoloft pinamox suspension lift viagra preisvergleich rezeptfrei ritalin and alcohol interactions para que sirve el sildenafil dose of zithromax for gonorrhea cialis free trial coupon retirides 0 025 does amoxicillin cure std inconveniant du viagra minocycline 100 mg side effects isoniazid pronunciation exercises canadian drugs wholesale linezolid and renal dosing zoloft side effects experienced terramicina pomada mexico safe black market viagra can a man use hydroxycut max for women fanegada wikimapia viagra online echeck pilex by himalaya lamotrigine 100mg abuse buy methotrexate cheap caffeine pills vs coffee generic viagra spain vgr 100 amoxicillin and clavulanate potassium dosage generic male enhancement pills lipitor side effects muscle pain in legs and arms benicar medication side effects prevacid side effects esomeprazole sodium enteric coated tablets mail order predsion sotalex tablettablets aciclovir cream 5 losartan 50 mg tablets viagra without subscription astromenda search meridia sibutramine side effects flomaxtra xl uk awc canadian pharmacies gabapentin 600 mg no script vasotec iv administration cheap blue pill sildenafilo online spain claravis accutane discount programs farmacia online svizzera viagra online 100 mg viagra tesco pharmacy lamisil tablets for nail fungus minomycin 50 mg viagra furacin ointment nitrofurazone bactroban cream uses mupirocin motrin dosage chart zofran for children dosage pfizer viagra discount card canadian pharmacy tylenol lergigan computer dermizol gelato extra super cialis mobicox tabletas cholesterol levels chart by age buy propecia finasteride online rush delivery cialis tramadol controlled substance schedule fgr 100 generic viagra mometasone furoate cream usp 0.1 vardenafil 20mg dosage zomax antibiotique uroxatral 10 mg patients hospital pasadena order risperdal online cabergoline tablets online seroquel xr astrazeneca vitamix 7500 blender at costco atomoxetine pharmacies municipio de ciales puerto rico pueblo licodexon dexamethasone for cats lidocaine ointment usp 5 usage mexican pharmacies to buy brand viagra feldene gel piroxicamfeldene gel .5 cytoxan side effects dose colchicine side effects liver flazol 500 metronidazole tablets usp best price levitra 20 mg bactrim f clobex lotion generic viagra farmacia de canada lanoxin medication with chlorothiazide canadian drugs without prescription cheap abortion pill oracea doxycycline usp irbesartan generic for avapro care viagra solution propecia before and after results viargra on line in ont acheter viagra pharmacie canada no perscription metronidazole on line drugstore paypal safest generic viagra tryptizol dosage of aspirin colchicine 0.6 mg side effects baristanet kids viagra vrai pas cher feldene 20mg pain canada companys that sell viagra buy lisinopril 12 5 cheap xanax and viagra uk hydroxyzine pamoate vistaril atarax viagra maintain erection online pharmacxy viagra 24 hr delivery anti anxiety drugs canada proscar without prescription ramipril 2.5mg side effects asacol hd 800 mg tablet triderm ointment creamtrimox buy wellbutrin xl 300mg latisse costco price canadian family pharmacy contraceptove pill buy canada got ciprodex in eyesciprodin alli pills canada usa discount cialis azithromycin over the counter anxiety in children with adhd clenbuterol cycle for women weight loss cialisn soft percocet withdrawal symptoms addiction buy amsa fast novolax 5mg krka dottori commercialisti viagra dosage for young men sinequanone roberta buy xenical canada cipla webflash amiloride side effects eldepryl medication list blycolin groep sleuyter danazol side effects medication seroquel dosages what is ropinirole medication detrol generic morphine sulfate side effects medication silagra side effects cialis orosolubile flagyl online overnight fungsi obat grafazol 500 metronidazole and alcohol doxycycline hyclate 100mg std soviclor tabs3 doxycycline no prescription uk femara success stories with cancer oxybutynin 10 mg asacol medication assistance magnesium sulfate uses epharmacy online timer medoflucon fluconazole side best prices propecia rollbox toolbox talk bay cialis fast shipping 14 estrofem transgender dosage extenze review information side effects myambutol adverse reactions to anesthesia avapro side effects dose 24hr canadian pharmacy estrace estradiol paxil side effects medication digoxin and potassium buy seasonique online lamotrigine 200 mg side effects cialis rezeptfrei deutschland ed drugs supplies parcopa vs sinemet overdose buying cialis online forum azithromycin 600 for sale flexidol relax efectos secundarios zithromax dosage for children with strep bactrim online pharmacy obetrol medication dictionary cybalta overnight amerimedrx scamper is iti illegal to buy drugs from canada lamisil cream for ringworm diflucan dosage treatment filling prescription for domperidone careprost for lashes from india viagra tablet can use in cooldrinks prazosin 1mg lasix in the unsa pilocarpine side effects in dogs famciclovir side effects fluoxetine online descargar frases de futbol sotalex tablettask buy alli online usa kamagra medicine rogaine rebate form from walgreens overniight meds hospital viagra best price online cialis 10mg buy theophylline buy azithromycin shelf life of viagra pills cuvarlix taken after or before meal grace can you get high on indomethacin buy raloxifene catafast sachets packaging vermox no perscription zovirax bula cialis online us topamax and alcohol interaction seroquel for anxiety and panic disorder terramycin antibiotic eye ointment for dogs enalapril side effects in cats albendazole dosage for dogs trimetabol sirop de artar obat acyclovir combiben in canada side effects of tegretol and pregnancy potassium nitrate and sugar cockapoo rescue in so california regenon 25mg estrotab 1mg to ml free viagra samples from canada ezetimibe 10mg simvastatin 80mg tablet metronidazole tablets viapro reviews polarmeds complaints against companies zyvox side effects in elderly kosovarja numri i ri piroxicam 10mg canesoral duoderm ibuprofen for dogs veterinarianimiquimod cialis in walmart cialis order by phone lasuna food buy cheap abortion pills online elimite 5 permethrin cream elomet pregnancy does generic propecia work how much is viagra per pill nymphomax review famvir dosing for cold sores amaryl medications corega tabs onlaintv ntvspor phenergan with codeine syrup dosage tamsulosin 0.4mg capsules viagra or similar products benoquin cream before and after manfaat voltaren frumil 5/40 buspar reviews for anxiety zopiclone sales uk high blood pressure medication prices ciprotab 250 ninjaciproxin clavamox dogs dosage tablets citrate of magnesia how long does it take to work vasotec side effects impotence benicar lawsuit new jersey clomid for sale pct promethazine 12.5mg phenergan nootropil 800 information customer garlic bread from scratch buy avodart uk exelon patch 9.5 mg amaryl medication for sale liquid cialis for sale florinef dose meclizine 25 mg tablet is tramadol a narcotic can you buy cialis in dubai nexium ingredients novolog insulin sliding scale xlpharmacy medications for ocd naproxen medication over the counter cytotec costa rica carbimazole treatment dose of lovenox cialis5mg sold on line safe viagra sites viagra side effects long term antibiotics for sale uk mexican pharmacy testosterone cream buy orlistat 120mg online india tretinoin cream usp 0.025 0.05 and 0.1 canadian drugstores perkinil tablet digoxina indicaciones de musflex sala fontana cheap crestor bill without prescription increasing lung capacity for swimmingindapamide what is betafusin cialis 100 mgs of clomid milanuncios barcelona weather leukeran drug abuse securecheckoutz pharmacy buy beconase without a prescription is amoxicillin the same as penicillin polarmeds reviews on fifty buy indomethacin withouth prescription nexium 40mg esomeprazole drugs generic nexium synthroid medication when to take laxifen tabletas anticonceptivas eli lilly cymbalta coupons increasing and decreasing functions and the first derivative test stromectol side effects actos warning fda buy synthroid no prescription bull 100 sildenafil citrate for men nonprescription zofran flazol medicine cabinets buy fluoxetine online no prescription requip drug tadalafil buy online albendazole 400mg stat obetrol adhd latisse coupon propecia from worldwide sale mebendazole vermox discontinued pletal cilostazol classification levitra discount noroxin 400mg tablets singulair allergy medicine children side effects cheap orlistat 120mg pregnant baby bump dicyclomine 10 mg capsule lannett biaxin xl side effects lopressor side effects doctor lamisil tablets treatment for sale orlistat shortage update pramipexole dihydrochloride 0.5 crestor medication discount coupon pharmacy times continuing education for technicians oxybutynin medication used domperidone breastfeeding reviews cnadian pharmacy mupirocin ointment usp 2 used to treat athletes foot xalatan eye drops price walgreens careers apply online viagra store canada ciprobay 500 side effects online scammers promethazine rx pharamacy how much cialis can i take at one time nexium vs prilosec effectiveness buy dostinex with no prescription famvir dosage cold sore
Створено: Середа, 17 березня 2010, 00:00
Wielki Kanon Pokutny św. Andrzeja z Krety

Wielki Kanon Pokutny św. Andrzeja z Krety Post to nade wszystko duchowa wędrówka, której celem jest Pascha – Święto nad Świętami, to przygotowanie do wypełnienia i objawienia, jakie niesie Pascha. Wszystkie cerkiewne wydarzenia grawitują wokół Paschy: całoroczny cykl świąt i niedziel to jedna wielka wędrówka i pielgrzymka w kierunku Paschy. Stanowi ona koniec, ale zarazem jest też początkiem – koniec wszystkiego, co „stare”, a początek nowego życia, ustawiczne przejście z tego świata do Królestwa już objawionego w Chrystusie. Wszelako „stare” życie, życie grzechu i małostkowości nie tak łatwo daje się przezwyciężyć i zmienić. Ewangelia oczekuje i żąda od człowieka wysiłku, do którego w swoim obecnym stanie nie jest on zdolny.

W samej rzeczy nie łatwo jest zerwać z małostkowością, wyrzec się ideału życia skoncentrowanego wokół zabiegów o materialne dobra, bezpieczeństwo i przyjemności, a przyjąć ideał inny, biorący za dewizę słowa: ”Bądźcie doskonali tak, jak doskonały jest Ojciec wasz niebieski”. Świat ten wszystkimi swoimi słowami mówi nam: bądźcie szczęśliwi, idźcie szeroką drogą i po linii najmniejszego oporu. Natomiast Chrystus w Ewangelii powiada: wybierajcie wąską drogę, walczcie i cierpcie, gdyż jest to jedyna droga do prawdziwego szczęścia. I o ile Kościół nie przyjdzie nam z pomocą, jakże zdecydowalibyśmy się na ten z pozoru straszny wybór, jak zdobylibyśmy się na pokajanie i powrót do świetlanej i radosnej obietnicy, którą corocznie daje nam Kościół w dzień Paschy? Taką właśnie pomocą ze strony Kościoła jest post – post mający nas przygotować do tego, byśmy przyjęli Paschę nie tylko, jako dzień, od którego można wszystko jeść i pić i do woli sobie folgować, lecz jako prawdziwy koniec tego, co „stare” i wstąpienie w „nowe” życie.

Zaś w liturgii Wielkiego Postu jednym z elementów wprowadzających nas w atmosferę pokuty, ułatwiającym refleksję nad potrzebą pokajania jest Wielki Kanon Pokutny świętego Andrzeja z Krety, śpiewany w częściach w czasie Wełykoho Powecziria (Wielkiej Komplety) w pierwszym tygodniu Wielkiego Postu, oraz w całości na Jutrzni w czwartek po IV niedzieli W. Postu.

Kanon ów, to dzieło szczególne. Chociaż napisany prozą, jest jednak wielkim dziełem poetyckim, jest przejawem „najwyższej poezji”. Składa się z 250 troparionów (strof), ułożonych w dziewięć pieśni. Jest to poemat bardzo bogaty w obrazy, porównania, zaczerpnięte zarówno ze Starego jak i z Nowego Testamentu, pełen głębokich refleksji. Jest jednak jedna myśl, która tej różnorodności nadaje ciągłości, tworzy szkielet całego utworu – jest to myśl o konieczności zwrócenia się grzesznej duszy ku Bogu. Jedno uczucie przenika wszystkie części całości – uczucie skruchy. Duchowe oko poety widzi wydarzenia obu Testamentów w świetle wiary. Postacie świętej historii albo wskazują mu przykłady życia duchowego, albo też przykładami upadku pobudzają duszę do wielkiego duchowego wysiłku. W obu przypadkach przedstawiają tajemnice życia wewnętrznego. Autor spogląda na świętą historię okiem dawnej przeszłości oświeconej światłem nowotestamentowego objawienia.

Św. Andrzej z Krety zaczyna swoje wyznania wobec Boga rozmyślaniem nad dziełami swego własnego życia i od razu wchodzi na drogę zbawiennej skruchy (pokajania) i przynoszenia Bogu pokutnych łez. To rozmyślanie Autor przeprowadza we własnym imieniu, a jednocześnie w imieniu wszystkich ludzi stających przed Bogiem w akcie zbawiennego spojrzenia na siebie i autoanalizy. Czcigodny Andrzej zaczyna od zwrócenia się ku Bogu w ten sposób, że w swej głębokiej chrześcijańskiej miłości jak gdyby bierze każdą ludzką duszę i razem z nią wzdycha nad nieprawością życia, razem z nią szuka sposobu wyjścia, nawrócenia, i prosi o nie. «Od czego zacznę opłakiwanie uczynków mego nieszczęsnego życia» – słyszymy pierwsze słowa pierwszego troparionu i niejako oczekujemy ich, i głęboko wzdychamy razem z twórcą Kanonu, i razem z nim wchodzimy w głębię jego rozmyślań. «Jakże mam zacząć, Chryste, ten dzisiejszy płacz (lamentacje) » – kontynuuje Autor – «Jednak, Ty, jako miłosierny, daj mi łzy pokuty».

To jest początek, jakby wprowadzenie do całego utworu. Potem rozpoczyna się przegląd biblijnych obrazów i analogii mających swe odniesienia do stanu ludzkiej duszy. Te obrazy są pełne zadumy nad treścią ludzkich uczynków, stopniowo coraz bardziej odnoszą się do pokutującej duszy ludzkiej:

«Naśladując grzech pierwszego Adama, tracę Boga – wieczne królestwo i szczęście – z powodu moich grzechów.
Adama sprawiedliwie wygnano z raju, albowiem nie zachował jedynego twego przykazania. Ileż będę musiał cierpieć ja, który raz po raz odrzucam Twoje ożywiające przykazania.
O, jakżeż upodabniam się do starodawnego zabójcy Lamecha, porywami namiętności zabijając duszę – jak on człowieka, rozum – jak on młodzieńca, i ciało moje – jak brata, podobnie jak Kain-zabójca».

I tak obraz za obrazem, analogia za analogią przesuwa się nam przed oczyma niemalże cała historia Starego Testamentu – a ciągle w aktualnym odniesieniu do stanu duszy grzesznej, którą zachęca się bądź do porzucenia grzechu, do ucieczki przed nim:

«Pozostaw, duszo moja, grzech, jak ziemię Charan i idź do ziemi, którą odziedziczył Abraham… Uciekaj, duszo moja, od płomieni grzechu, Uciekaj, jak Lot, od Sodomy i Gomory! Uciekaj od ognia wszelkiego nierozumnego (niemądrego) pragnienia»; bądź do wierności i gotowości na ofiarę: «wiedząc, nieszczęsna duszo moja, jak Izaaka przyniesiono tajemniczo na nową ofiarę całopalną dla Pana, naśladuj jego gotowość».

Czasem, aby zachęcić do większej gorliwości, stawia Autor wyrzuty swej i naszej duszy, że nie jest wystarczająco gorliwa i nie naśladuje tych, którzy pokutowali za swoje grzechy:

«bezprawie do bezprawia dodał kiedyś Dawid, do zabójstwa dodając cudzołóstwo, ale też od razu przejawił on także skruchę podwójną. A ty, duszo, uczyniwszy jeszcze gorsze (rzeczy), nie pokutowałaś wobec Boga».

Wiele jeszcze wydarzeń i postaci starotestamentowych przywołuje Autor, a wszystko po to, aby pogłębić refleksję, aby poruszyć duszę człowieka, zachęcić do pokuty i nawrócenia, zwrócenia się ku Bogu. Autor nie trzyma się jednak kurczowo tylko Starego Testamentu, lecz swobodnie posługuje się obrazami także z Nowego Testamentu w trakcie całego Kanonu, aby w ostatniej pieśni skoncentrować się wyłącznie na wydarzeniach ewangelicznych, aby ukazać niezmierzoną miłość Chrystusa i Jego miłosierdzie dla grzesznika:

«Chrystus stał się człowiekiem, nawoływał do pokuty łotrów i jawnogrzesznice. Nawróć się, duszo! Drzwi królestwa już otwarto i przed tobą wchodzą przez nie – nawróciwszy się – faryzeusz, celnicy i cudzołożnicy.
Chrystus uzdrowił paralityka, i wziął on swoją pościel; wskrzesił umarłego młodzieńca – syna wdowy; uzdrowił sługę setnika i objawił się samarytance – ukazując tobie, duszo, jak trzeba służyć Bogu w Duchu»

Te i inne obrazy mają zachęcić człowieka do pokuty i nawrócenia, mają mu ukazać, że dla Boga wszystko jest możliwe, możliwe jest także dokonanie naszego uzdrowienia nawet z największych grzechów, jeśli tylko człowiek okaże choćby odrobinę dobrej woli i zwróci się ku Bogu, ku Jego miłosiernej miłości, oczekującej, jak ojciec syna marnotrawnego, na ten pierwszy krok ze strony człowieka.
Czy jednak zwrócenie się ku Bogu możliwe jest dla człowieka, w którym narasta świadomość grzechu, nieprawości, podłości? Czy nie jest on raczej skłonny uciekać, skryć się, aby uniknąć karzącej ręki Boga? Nic bardziej mylnego. Nie, dusza nie chce uciekać przed Bogiem, nie odczuwa strachu przed Nim, bo wie, jest głęboko przekonana, że Bóg jest jedynym, który może podnieść człowieka z upadku; albowiem Bóg nie jest Bogiem karzącym, lecz Bogiem miłującym człowieka, Bogiem, który pochyla się nad nieszczęściem ludzkiego grzechu, Bogiem miłosiernym, – dlatego zwraca się do Niego z wielką ufnością i nadzieją.

«Szczerze przynosimy Ci, Zbawicielu, łzy naszych oczu i westchnienia z głębi serca, wzywając: Boże, zgrzeszyliśmy wobec Ciebie.
Tak, jak wybawiłeś Piotra, gdy tylko zawołał do Ciebie, pośpiesz się, aby i mnie zbawić, Zbawicielu.… Uratuj mnie od zwierza, wyciągnąwszy Twą rękę i wyprowadź z głębin grzechu.… Znam Ciebie, Władco, jako cichą przystań, pośpiesz się, by zbawić mnie z oplatających mnie głębin grzechu i rozpaczy».

Autor nie chce wystraszyć duszy człowieczej, niosącej na sobie piętno i rany grzechu, lecz delikatnie odsłania nieszczęście grzechu i przekonuje o tym, jak piękne jest życie w Bogu, jak wielkie miłosierdzie czeka na człowieka, który pragnie Boga, ale jednocześnie nie ukrywa, że ta droga ku Bogu – to czynna i doskonała pokuta.

Na początku Autor ukazuje to, co człowiek utracił – piękno pierwotnego życia z Bogiem, którego uosobieniem m.in. jest raj. Następnie rozwija myśl o tym, że Bóg nie stanie na sąd z duszą pokutującą, nie powoła się na wszystkie jej nieprawości, ale – przebaczając srogie przewinienia – zbawi ją. I dopiero, kiedy dusza zaufa dobremu i miłościwemu Pasterzowi, czcigodny Andrzej z całą szczerością przystępuje do odsłaniania duchowych ran: «Zostałem pokaleczony, poraniony! Oto strzały nieprzyjaciela przeszyły mą duszę i ciało, oto rany, wrzody i omdlenia ukazują ciosy moich dobrowolnych namiętności».

Nastrój pokutny wzmaga się. Autor razem z duszą pokutującą mówi, że to on sam jest tym człowiekiem, który bardziej od innych jest grzeszny: «Nie ma wśród ludzi nikogo, kto przewyższyłby nas w grzechu».

A skoro już jesteśmy przekonani o tej prawdzie, Autor ośmiela się ukazywać nam stopniowo coraz większe grzechy, odsłaniać wielkość naszego upadku, aby człowiek zrozumiał głębię swej nicości, swego duchowego ubóstwa: «nie ma w życiu ani grzechu, ani uczynku, ani zła, którego byśmy nie uczynili, Zbawicielu, umysłem, słowem, wolą, nagrzeszywszy pragnieniem i myślą, i uczynkami tak, jak nikt inny». Bo tylko doprowadziwszy duszę do uznania owego głębokiego duchowego ubóstwa, może teraz wprowadzać ją na drabinę ewangelicznej dobroci, przypominając pierwszą proklamację Chrystusowego kazania na górze: błogosławieni ubodzy duchem, albowiem ich jest królestwo niebieskie.

Tak oto człowiek wszedł w czynienie pokuty, odkrył przed Bogiem swój głęboko ukryty stan, sam dokonał sądu nad sobą i teraz, po wielkim duchowym wysiłku, oczekuje na zmiłowanie miłosiernego Boga: «Oszczędź, Panie, Twoje stworzenie, i jako Pasterz, odnajdź zaginione, przyprowadź zabłąkane, ochroń od wilka, uczyń mnie owcą w stadzie Twoich owiec».

Wielki Kanon Pokutny powoli dobiega końca. Jeszcze kilka strof – i trud zakończony. Czcigodny Andrzej dokonał swego rodzaju spowiedzi z całego swego życia, wprowadzając także nas, wszystkich chrześcijan, w słodycz wyznania i pokuty przed Bogiem. Na samym końcu swego dzieła wspomni jeszcze mądrego łotra: «O Miłosierny, jak wiernemu łotrowi, który poznał w tobie Boga, otwórz i dla mnie drzwi Twego sławnego królestwa».
W ten sposób Czcigodny przyrównuje się do łotra, do złoczyńcy, który w jednej chwili pokutnego nawrócenia otrzymał przebaczenie grzechów.

Święty Andrzej z Krety jawi się, jako wybitny nauczyciel i kaznodzieja pokutny. W Wielkim Kanonie Pokutnym, aby doprowadzić człowieka do ujrzenia prawdy o sobie i samooceny, wykorzystuje całe doświadczenie swego życia, wszystkie dane swego ducha, całą moc swego słowa, aby skierować człowieka ku pierwszemu i najważniejszemu wysiłkowi jego życia – ku pokucie, która jest jednym z ewangelicznych darów. Twórca Wielkiego Kanonu nie izoluje się od całej ludzkości, nie stawia siebie ponad innymi ludźmi, lecz razem z nimi zwraca się do Stworzyciela, otwiera przed nim swe serce i odsłania rany. Na tym polega wieczne, nieprzemijające znaczenie Wielkiego Kanonu Andrzeja z Krety. Być może nic z całego kościelnego piśmiennictwa tak bezpośrednio nie oddziaływuje na ludzką duszę, jak Wielki Kanon, obnażający całe zakłamanie, całe zło człowieka, a jednocześnie niosący tak wielką otuchę grzesznemu człowiekowi.

*********

Uważny uczestnik Jutrzni spostrzega, że w Kanonie znajdują się strofy skierowane do samego św. Andrzeja oraz do Marii zwanej Egipcjanką. Są to późniejsze dodatki do Kanonu. Świadczą one o wielkim znaczeniu, jakie Kościół przypisywał Kanonowi i jego twórcy, o wielkim szacunku, jaki żywi On dla świętego Autora tych strof i zwraca się także do niego, jako do świętego orędownika w niebie o pomoc w naszych doczesnych zmaganiach.
Czcigodna Maria Egipcjanka urodziła się w Aleksandrii w Egipcie. Przez długie lata prowadziła grzeszne życie. Nawraca się w czasie pielgrzymki do miejsc świętych w Jerozolimie. Po nawróceniu udaje się na pustynię i tam znowu przez długie lata modli się, płacze i pokutuje za swoje grzechy. Zmarła w roku 521. VI Sobór Powszechny polecił, aby na Jutrzni wraz z Wielkim Kanonem był czytany także życiorys czcigodnej Marii napisany przez patriarchę jerozolimskiego, św. Sofroniusza. A wszystko to po to, aby zachęcić człowieka współczesnego do podjęcia wysiłku prawdziwego nawrócenia i szczerej pokuty.

Św. Andrzej pochodził z Damaszku. W wieku ok. piętnastu lat udał się z pielgrzymką do Jerozolimy i tam wstąpił do klasztoru świętego Sawy. Swoją pobożnością, ale i bystrością umysłu zwrócił na siebie uwagę jerozolimskiego patriarchy Teodora, który wyświęcił go na lektora i subdiakona, i wziął go sobie na sekretarza. Prawdopodobnie był uczestnikiem VI Soboru Powszechnego w Konstantynopolu w 680 r. Po Soborze pozostał w Konstantynopolu, został wyświęcony na diakona, opiekował się sierocińcem i przytułkiem dla starców. Potem patriarcha Konstantynopola wyświęcił go na biskupa miasta Gortyna na Krecie, stąd jego przydomek: Andrzej z Krety. Zasłynął, jako znakomity kaznodzieja, pisarz kościelny i poeta. Swą mądrością i dobrocią przyciągał do siebie wielu, zarówno swoich wiernych jak i niewierzących. Do najbardziej znanych jego utworów należy bez wątpienia właśnie Wielki Kanon Pokutny, stanowiący do dziś część wielkopostnej liturgii w Kościołach Wschodnich tradycji bizantyjskiej.

o. Piotr J. Kuszka, osbm