buy abilify with no rx viagra generika austria low cost overnight tricor azulfidine side effects can you order prednisone online without buy generic prescription drugs online crestor cost canada pastillas para bajar de peso amsa fast prevacid 24hr ingredients is there a generic equivalent for plavix safe buy cipro online medication for storm anxiety in dogs dostinex dosage for libido trazodone 150 mg street price mexico pharmacy buy metoclopramide reglan ciplox drug class compare prices furosemide omnicef price ventolin hfa coupon 2013 canadian astelin tablet buy tetracycline online without name what does buffered aspirin look like donde comprar keppra purchase 1 mg accutane singapore what does a zantac 75 pill look like buy accutane cheap online isotretinoin what are the side effects of procardia kamagra canadian online better than moduretic buy propecia online prescription buy diclofenac gel mg atacand plus medicine cheap amoxil drugs bystolic over counter strattera with no rx high blood pressure meds for sale pharmacy placements 2013 amaryl next day cheap wellbutrin india generic brand of allegra levothroid canadian source clomiphene citrate 50mg drug can i get high off remeron cefixime oral suspension dosage how do you take cytotec for an abortion lamictal sublingual dosage indian generics online ethionamide online pharmacy uk medicines cheap apcalis sx 40 mg what class of drug is compazine are asthma inhalers sold over the counter kroger pharmacy lagrange road louisville ky zithromax for sale no prescription finast buy canada purchase furosemide in mexico bupron sr medication order order clozapine to buy diabecon rx express pharmacy navarre fl stardust nightclub in artane cual es el generico de allegra oxytetracycline "no prescription" fish tetracycline resistance mechanism levaquin discount order aldactone online no prescription with a amex very cheap plavix elocon without prescription canada long term side effects of aspirin use tramadol withdrawal effects lanoxin tablets price glucophage mail order clonidine tablets from buy bupropion mechanism of action smoking cessation lexapro without a prescription and with a check what does citalopram pill look like most reliable place to buy lozol online buy florinef 20 how to take benadryl mg can you get ortho tri-cyclen floxin discount medications where can i watch 1 man 1 jar video what class of medication is haldol lamisil price order inderal online uk buy innopran xl in ireland viagra para mujer colombia without insurance costs abilify tablets clorfenamina tabletas plm speman italiano order alesse birth control online rx toprol xl online us pharmacies no prescription needed vasotec cost in canada levothroid 100mg tablet tegretol seizure medicine we need to talk about kevin trailer shatavari usa strattera reviews children adhd western drug voltaren cheap diovan hctz canada pharmacies online that sell isoniazid kamagra online bestellen o"sterreich dose of pyridium for uti buy 2 aciphex 20mg elavil for sale australia metoclopramide order in the us unisom in the uk now what is prednisone 10mg tablets for buy accutane 50 treatment of acanthosis nigricans with oral isotretinoin cialis 20 mgpagamento contrassegno buy viramune pills online viagra cobra 125 what does singulair 4 mg look like viagra drug class cheap tricor 100 mg mirapex discount coupons zofran refills lamisil at 1 cream health canada betoptic med cab bystolic buy effexor xr online with mastercard cheap generic maxalt evista medication side effects from it rocaltrol shelf life mupirocin bactroban 2 ointment januvia available generic form cost of brafix without insurance over the counter albendazole or mebendazole levitra professional online from india promethazine hcl 25 mg suppository bactroban salep kulit dapoxetine lawsuit settlements lortab 10/325 generic uk paypal beconase aq viagra no prescription usa cafergot tablets migraine headaches buy baclofen online from usa cialis commercial song name is lithium the best bipolar medication zofran medication where to buy actoplus met online meds aldactone for acne user reviews buy adalat online pharmacy dubai what is neurontin used for other than seizures extendaquin online pharmacies with out prescription bystolic and lisinopril combination diltiazem suppliers overseas lamisil tablet 250 mg 14 tb get rx viagra where clomid around pregnancy trandate mg buy ran-domperidone 10mg side effects lamisil tablets in bali prednisone 5mg tablets picture where to buy permethrin ultra low dose remeron animal antibiotics online non prescription research grade cytotec xenical singapore pharmacy cheap indinavir buy online online pharmacy endep neurontin looking for ajanta pharma viagra buy cheap avalide online purchase aciclovir 400mg tablets doxazosin from canada cheap diclofenac gel 40 mg do you need rx benicar zoloft from effexor buy v-gel australia xenical generic cheap costs minipress without a prescription from canada is metformin better than actos where can i get a ventolin inhaler without going to the doctor generic nexium overnite shipping what is the drug combivent used for lithium reviews anxiety comprar yagara original notice betneval 0.1 prednisone 20 mg informacion en espanol alli uk brand name hikma actos sales yagara western australia retin-a 0,05 generic 2013 drugs buy diamox 100mg online male erection pills that work what are the side effects of the drug seroquel lopid ordering online pharmacy retin-a 0,05 dosage too high glucotrol discount no prescription kamagra low dose birth control migraine medication amitriptyline side effects can you buy doxazosin diovan hct generic cost phenergan codeine no prescription anxiety medication list and side effects what is lanoxin drugs carafate no prescription canada best site get vpxl buy florinef online amazon buy terramycin soluble powder order paxil 20 mg cheap abilify 5mg canada pharmacy glucophage medication dosage going accutane second time clomid success twins midamor ordering online pharmacy generic duphalac for sale on line pilex tablets 100 overnight delivery buy lotrisone hydroxyzine hydrochloride 10 mg tablet probalan side effects long term use buying dapoxetine in manchester isoptin tablets on line to buy countryside alliance half price buy prazosin 100 order cardizem cheap generic prograf in usa best place to order zovirax in us buy silagra 200 differin cream 0.1 adapalene mail order generic brahmi reviews on acai berry diet doxycycline uses rash best place buy venlor what is the drug mobic for cheap zovirax online betnovate cream non prescription how to buy baclofen in uk missed norvasc dose buy cabgolin boots 1 guy 1 jar reaction soulja boy strattera 25 mg pills (generic) is generic atarax effective can you take ralista daily aspirin ordering online pharmacy do military doctors prescribe viagra glucotrol xl online usa no prescription chloroquine with paypal payment buy medrol online cheap how long to take diamox buy generic antabuse with bonus generic viagra online uk what is digoxin for and its side effects viagra band wikipedia cheapest place to buy allopurinol kamagra generic version bridge avec batterie lithium pas cher flagyl and pregnancy emedicine precisa de receita medica para comprar metformina discount cardizem comprar levlen original en madrid teva generic prevacid solutab is there a drug comparative to diltiazem atorlip-5 legal in england tetracycline side effects acne what bacteria does levaquin cover tretinoin cream 0.05 side effects buy accutane uk prescription best place to order lamisil in us buying aspirin using paypal fastest viramune uk delivery clonidine precio mexico oder mg tablets of brand cialis injectable methotrexate shortage 2011 how much does acai max cost buy azulfidine visa can you buy imuran over the counter in germany best cialis soft prices 20mg cipla cialis no prescription overnight haridra sale side effects of zocor 80 mg flonase side effects long term use vasotec side effects cough acticin purchase in canada no prescription indocin tablets side effects bactrim antibiotic for acne where to purchase viagra jelly synthroid over the couter buy tramadol cod 180 safe buy zenegra online purchase viagra online safe promethazine hcl 25 mg bentyl pharmacy long term side effects of amantadine lotensin drug store online cheap generic shuddha guggulu can i buy permethrin cream over the counter para que es la amantadina-clorfenamina diflucan pills drugstore lamisil pills dosage citalopram generic for lexapro buy neurontin no prescription fast delivery tadapox 100 buy generic tetracycline online low cost tac dong chua thuoc medrol septilin dose order toprol xl cheap gyne-lotrimin results forum flomax compression delivery buy singulair overnight levlen online from usa phexin legal us femara online in canada what is the classification for levothroid imitrex tablets 150 mg serevent online order depakote perth australia naprosyn where to get altace side effects hair loss meds net neurontin generic liquid tadalafil reviews l-tryptophan medicine children purchase live crawfish in houston side effects of viramune saw palmetto perth australia medi-meclizine uk a good web page to buy elocon with no script amaryl tablets buy ditropan canada azithromycin 250mg tablet buy clomid greece azithromycin tablets 250mg price zoloft vs celexa during pregnancy valtrex dosage side effects of levothyroxine medication viagra medicine price forum review online propecia 24 hour medical advice line buy atorlip-20 without rx what do flagyl pills look like buy name brand viagra is generic flagyl er effective buy psoriasis no prescription discount betnovate flovent side effects depression cialis 20 mg 8 tablets mevacor shopping ampicillin user reviews where can i refill tetracycline prescription cheapest zerit tablets uk over counter zenegra how to get nolvadex dangers buying medication online costco pharmacy femcare price legal purchase canadian drugs us hydrochlorothiazide hctz 25mg tablets zestoretic 10 12.5 mg can you take entocort daily where can i buy grifulvin v in canada paroxetine dose reduction lamictal side effects in children proscar generic brand actos lowest price benicar cost nolvadex without prescription miami glucotrol noprescrition needed usa online pharmacy nexium price comparison can i get nexium will doctors prescribe viagra comprar reglan original en madrid fluoxetine 10mg cap leg can you buy antidepressants over counter where to buy avandamet drugs online what is proscar pills used for cost of generic for effexor xr cheap entocort free delivery low cost cardizem doxycycline vs amoxicillin chlamydia coumadin tablets classification amsa fast orlistat reviews naprosyn non perscription countries side effects of aldactone for hair loss can you order fluoxetine what is flagyl used for to treat buy nexium online mastercard cheapest place to buy doxazosin order painkillers no prescription can you buy ayurslim allegra printing tampa florida brand cialis uk online purchase erythromycin topical solution estrace cream rxlist depakote pas cher italie betapace australia where casodex insurance check by number plate canadian vipps online pharmacies brand name fluoxetine online all types mentat pills avodart medicine side effects cheap lukol sale uk paroxetine and fluoxetine in pregnancy over the counter nasal spray similar to flonase how to use cialis jelly reminyl delivery london generic uk paypal duetact nike wmns air max 1 leopard charcoal sail gym red adderall ordering luvox buy online vytorin generic can i order levaquin no prescription in the usa diamox delivery buy brand carbozyne buy citalopram online india after sex pill price ordering vantin usa where can i order cardura cialis professional on line can you only get seroflo on prescription purchase zyban pills where to buy zantac online how to get brand cialis drug promethazine 25 mg tablet abuse lexapro 10 mg tablets side effects penegra usa cvs prices buy clotrimazole and betamethasone dipropionate cream usp canada cheap buy effexor xr tegretol medicine side effects find viagra in melbourne best place buy clonidine pct online generic omnicef buy parlodel online reviews long term effects of anxiety medication buy over the counter serevent online can you order proscar generic grifulvin v switzerland flagyl er shelf life the best online pharmacy tech school ordering low dose diflucan buy premarin in uk benemid without prescription buy minocycline with elocon from usa doxycycline hyclate 50 mg for rosacea where to get cleocin gel pct what is terramycin used for in dogs erexin-v sale buy aricept without a script diovan tablet sale better than lotensin ambien drug test nitroglycerin ointment 0.2 compound procardia no rx buy classical cds online australia non prescription medicine back pain maximum paroxetine dose femara shop net yagara online in us how to use benzac ac snovitra super power ships from india cialis soft noprescrition needed uk online pharmacy colchicine pill shop discount code what are the side effects of stopping depakote duphalac over counter uk what is aciclovir tablets used for drinking on antibiotics myth roxithromycin india manufacturer online pharmacy uk purinethol drug market order prograf midamor lawsuit mercury drugstore philippines price list colors of synthroid tablets generic cozaar 2010 antidepressant lexapro wiki tamoxifen dosage for men dostinex high blood pressure and viagra use india;s ranbaxy launches lipitor generic canada post cycle therapy voveran sr how long does it take for cefixime to cure gonorrhea common side effects of medrol tadalafil 5 mg buy use sildenafil 100mg tablets typical propecia dose propranolol generic 2013 drugs purchasing seroflo online uk singulair asthma medication kids worldwide pharmacy aciphex how to make powerful viagra at home using cheap genuine glucophage online closest over the counter drug to viagra best place buy anacin pct acheter seroquel en france buy generic kamagra oral jelly beconase nasal spray ingredients how to take anacin order online viagra toprol xl on line no script billig actoplus met online kaufen amoxil on line purchase buy generic premarin online vegetal vigra price is reclast better than fosamax sominex roche precio argentina buy actonel generic lisinopril legal in england slimor acai weight loss capsules mount vernon pharmacy 36560 best generic tricor review buy uk albendazole online zyrtec over the counter dosage italian pharmacists threatens to halt viagra sales walmart pharmacy drug list pdf names asthma medications inhalers buy singulair 10 mg best price prandin price increase aleve can you buy cozaar online vermox dosage albenza cost canadian levlen com paracetamol metocarbamol 350 do i need a prescription to buy diamox betnovate-n cream for skin can i buy viagra in tijuana mexico how to get online prescriptions viagra cheapest phenamax tablets uk
Створено: Середа, 17 березня 2010, 00:00
Wielki Kanon Pokutny św. Andrzeja z Krety

Wielki Kanon Pokutny św. Andrzeja z Krety Post to nade wszystko duchowa wędrówka, której celem jest Pascha – Święto nad Świętami, to przygotowanie do wypełnienia i objawienia, jakie niesie Pascha. Wszystkie cerkiewne wydarzenia grawitują wokół Paschy: całoroczny cykl świąt i niedziel to jedna wielka wędrówka i pielgrzymka w kierunku Paschy. Stanowi ona koniec, ale zarazem jest też początkiem – koniec wszystkiego, co „stare”, a początek nowego życia, ustawiczne przejście z tego świata do Królestwa już objawionego w Chrystusie. Wszelako „stare” życie, życie grzechu i małostkowości nie tak łatwo daje się przezwyciężyć i zmienić. Ewangelia oczekuje i żąda od człowieka wysiłku, do którego w swoim obecnym stanie nie jest on zdolny.

W samej rzeczy nie łatwo jest zerwać z małostkowością, wyrzec się ideału życia skoncentrowanego wokół zabiegów o materialne dobra, bezpieczeństwo i przyjemności, a przyjąć ideał inny, biorący za dewizę słowa: ”Bądźcie doskonali tak, jak doskonały jest Ojciec wasz niebieski”. Świat ten wszystkimi swoimi słowami mówi nam: bądźcie szczęśliwi, idźcie szeroką drogą i po linii najmniejszego oporu. Natomiast Chrystus w Ewangelii powiada: wybierajcie wąską drogę, walczcie i cierpcie, gdyż jest to jedyna droga do prawdziwego szczęścia. I o ile Kościół nie przyjdzie nam z pomocą, jakże zdecydowalibyśmy się na ten z pozoru straszny wybór, jak zdobylibyśmy się na pokajanie i powrót do świetlanej i radosnej obietnicy, którą corocznie daje nam Kościół w dzień Paschy? Taką właśnie pomocą ze strony Kościoła jest post – post mający nas przygotować do tego, byśmy przyjęli Paschę nie tylko, jako dzień, od którego można wszystko jeść i pić i do woli sobie folgować, lecz jako prawdziwy koniec tego, co „stare” i wstąpienie w „nowe” życie.

Zaś w liturgii Wielkiego Postu jednym z elementów wprowadzających nas w atmosferę pokuty, ułatwiającym refleksję nad potrzebą pokajania jest Wielki Kanon Pokutny świętego Andrzeja z Krety, śpiewany w częściach w czasie Wełykoho Powecziria (Wielkiej Komplety) w pierwszym tygodniu Wielkiego Postu, oraz w całości na Jutrzni w czwartek po IV niedzieli W. Postu.

Kanon ów, to dzieło szczególne. Chociaż napisany prozą, jest jednak wielkim dziełem poetyckim, jest przejawem „najwyższej poezji”. Składa się z 250 troparionów (strof), ułożonych w dziewięć pieśni. Jest to poemat bardzo bogaty w obrazy, porównania, zaczerpnięte zarówno ze Starego jak i z Nowego Testamentu, pełen głębokich refleksji. Jest jednak jedna myśl, która tej różnorodności nadaje ciągłości, tworzy szkielet całego utworu – jest to myśl o konieczności zwrócenia się grzesznej duszy ku Bogu. Jedno uczucie przenika wszystkie części całości – uczucie skruchy. Duchowe oko poety widzi wydarzenia obu Testamentów w świetle wiary. Postacie świętej historii albo wskazują mu przykłady życia duchowego, albo też przykładami upadku pobudzają duszę do wielkiego duchowego wysiłku. W obu przypadkach przedstawiają tajemnice życia wewnętrznego. Autor spogląda na świętą historię okiem dawnej przeszłości oświeconej światłem nowotestamentowego objawienia.

Św. Andrzej z Krety zaczyna swoje wyznania wobec Boga rozmyślaniem nad dziełami swego własnego życia i od razu wchodzi na drogę zbawiennej skruchy (pokajania) i przynoszenia Bogu pokutnych łez. To rozmyślanie Autor przeprowadza we własnym imieniu, a jednocześnie w imieniu wszystkich ludzi stających przed Bogiem w akcie zbawiennego spojrzenia na siebie i autoanalizy. Czcigodny Andrzej zaczyna od zwrócenia się ku Bogu w ten sposób, że w swej głębokiej chrześcijańskiej miłości jak gdyby bierze każdą ludzką duszę i razem z nią wzdycha nad nieprawością życia, razem z nią szuka sposobu wyjścia, nawrócenia, i prosi o nie. «Od czego zacznę opłakiwanie uczynków mego nieszczęsnego życia» – słyszymy pierwsze słowa pierwszego troparionu i niejako oczekujemy ich, i głęboko wzdychamy razem z twórcą Kanonu, i razem z nim wchodzimy w głębię jego rozmyślań. «Jakże mam zacząć, Chryste, ten dzisiejszy płacz (lamentacje) » – kontynuuje Autor – «Jednak, Ty, jako miłosierny, daj mi łzy pokuty».

To jest początek, jakby wprowadzenie do całego utworu. Potem rozpoczyna się przegląd biblijnych obrazów i analogii mających swe odniesienia do stanu ludzkiej duszy. Te obrazy są pełne zadumy nad treścią ludzkich uczynków, stopniowo coraz bardziej odnoszą się do pokutującej duszy ludzkiej:

«Naśladując grzech pierwszego Adama, tracę Boga – wieczne królestwo i szczęście – z powodu moich grzechów.
Adama sprawiedliwie wygnano z raju, albowiem nie zachował jedynego twego przykazania. Ileż będę musiał cierpieć ja, który raz po raz odrzucam Twoje ożywiające przykazania.
O, jakżeż upodabniam się do starodawnego zabójcy Lamecha, porywami namiętności zabijając duszę – jak on człowieka, rozum – jak on młodzieńca, i ciało moje – jak brata, podobnie jak Kain-zabójca».

I tak obraz za obrazem, analogia za analogią przesuwa się nam przed oczyma niemalże cała historia Starego Testamentu – a ciągle w aktualnym odniesieniu do stanu duszy grzesznej, którą zachęca się bądź do porzucenia grzechu, do ucieczki przed nim:

«Pozostaw, duszo moja, grzech, jak ziemię Charan i idź do ziemi, którą odziedziczył Abraham… Uciekaj, duszo moja, od płomieni grzechu, Uciekaj, jak Lot, od Sodomy i Gomory! Uciekaj od ognia wszelkiego nierozumnego (niemądrego) pragnienia»; bądź do wierności i gotowości na ofiarę: «wiedząc, nieszczęsna duszo moja, jak Izaaka przyniesiono tajemniczo na nową ofiarę całopalną dla Pana, naśladuj jego gotowość».

Czasem, aby zachęcić do większej gorliwości, stawia Autor wyrzuty swej i naszej duszy, że nie jest wystarczająco gorliwa i nie naśladuje tych, którzy pokutowali za swoje grzechy:

«bezprawie do bezprawia dodał kiedyś Dawid, do zabójstwa dodając cudzołóstwo, ale też od razu przejawił on także skruchę podwójną. A ty, duszo, uczyniwszy jeszcze gorsze (rzeczy), nie pokutowałaś wobec Boga».

Wiele jeszcze wydarzeń i postaci starotestamentowych przywołuje Autor, a wszystko po to, aby pogłębić refleksję, aby poruszyć duszę człowieka, zachęcić do pokuty i nawrócenia, zwrócenia się ku Bogu. Autor nie trzyma się jednak kurczowo tylko Starego Testamentu, lecz swobodnie posługuje się obrazami także z Nowego Testamentu w trakcie całego Kanonu, aby w ostatniej pieśni skoncentrować się wyłącznie na wydarzeniach ewangelicznych, aby ukazać niezmierzoną miłość Chrystusa i Jego miłosierdzie dla grzesznika:

«Chrystus stał się człowiekiem, nawoływał do pokuty łotrów i jawnogrzesznice. Nawróć się, duszo! Drzwi królestwa już otwarto i przed tobą wchodzą przez nie – nawróciwszy się – faryzeusz, celnicy i cudzołożnicy.
Chrystus uzdrowił paralityka, i wziął on swoją pościel; wskrzesił umarłego młodzieńca – syna wdowy; uzdrowił sługę setnika i objawił się samarytance – ukazując tobie, duszo, jak trzeba służyć Bogu w Duchu»

Te i inne obrazy mają zachęcić człowieka do pokuty i nawrócenia, mają mu ukazać, że dla Boga wszystko jest możliwe, możliwe jest także dokonanie naszego uzdrowienia nawet z największych grzechów, jeśli tylko człowiek okaże choćby odrobinę dobrej woli i zwróci się ku Bogu, ku Jego miłosiernej miłości, oczekującej, jak ojciec syna marnotrawnego, na ten pierwszy krok ze strony człowieka.
Czy jednak zwrócenie się ku Bogu możliwe jest dla człowieka, w którym narasta świadomość grzechu, nieprawości, podłości? Czy nie jest on raczej skłonny uciekać, skryć się, aby uniknąć karzącej ręki Boga? Nic bardziej mylnego. Nie, dusza nie chce uciekać przed Bogiem, nie odczuwa strachu przed Nim, bo wie, jest głęboko przekonana, że Bóg jest jedynym, który może podnieść człowieka z upadku; albowiem Bóg nie jest Bogiem karzącym, lecz Bogiem miłującym człowieka, Bogiem, który pochyla się nad nieszczęściem ludzkiego grzechu, Bogiem miłosiernym, – dlatego zwraca się do Niego z wielką ufnością i nadzieją.

«Szczerze przynosimy Ci, Zbawicielu, łzy naszych oczu i westchnienia z głębi serca, wzywając: Boże, zgrzeszyliśmy wobec Ciebie.
Tak, jak wybawiłeś Piotra, gdy tylko zawołał do Ciebie, pośpiesz się, aby i mnie zbawić, Zbawicielu.… Uratuj mnie od zwierza, wyciągnąwszy Twą rękę i wyprowadź z głębin grzechu.… Znam Ciebie, Władco, jako cichą przystań, pośpiesz się, by zbawić mnie z oplatających mnie głębin grzechu i rozpaczy».

Autor nie chce wystraszyć duszy człowieczej, niosącej na sobie piętno i rany grzechu, lecz delikatnie odsłania nieszczęście grzechu i przekonuje o tym, jak piękne jest życie w Bogu, jak wielkie miłosierdzie czeka na człowieka, który pragnie Boga, ale jednocześnie nie ukrywa, że ta droga ku Bogu – to czynna i doskonała pokuta.

Na początku Autor ukazuje to, co człowiek utracił – piękno pierwotnego życia z Bogiem, którego uosobieniem m.in. jest raj. Następnie rozwija myśl o tym, że Bóg nie stanie na sąd z duszą pokutującą, nie powoła się na wszystkie jej nieprawości, ale – przebaczając srogie przewinienia – zbawi ją. I dopiero, kiedy dusza zaufa dobremu i miłościwemu Pasterzowi, czcigodny Andrzej z całą szczerością przystępuje do odsłaniania duchowych ran: «Zostałem pokaleczony, poraniony! Oto strzały nieprzyjaciela przeszyły mą duszę i ciało, oto rany, wrzody i omdlenia ukazują ciosy moich dobrowolnych namiętności».

Nastrój pokutny wzmaga się. Autor razem z duszą pokutującą mówi, że to on sam jest tym człowiekiem, który bardziej od innych jest grzeszny: «Nie ma wśród ludzi nikogo, kto przewyższyłby nas w grzechu».

A skoro już jesteśmy przekonani o tej prawdzie, Autor ośmiela się ukazywać nam stopniowo coraz większe grzechy, odsłaniać wielkość naszego upadku, aby człowiek zrozumiał głębię swej nicości, swego duchowego ubóstwa: «nie ma w życiu ani grzechu, ani uczynku, ani zła, którego byśmy nie uczynili, Zbawicielu, umysłem, słowem, wolą, nagrzeszywszy pragnieniem i myślą, i uczynkami tak, jak nikt inny». Bo tylko doprowadziwszy duszę do uznania owego głębokiego duchowego ubóstwa, może teraz wprowadzać ją na drabinę ewangelicznej dobroci, przypominając pierwszą proklamację Chrystusowego kazania na górze: błogosławieni ubodzy duchem, albowiem ich jest królestwo niebieskie.

Tak oto człowiek wszedł w czynienie pokuty, odkrył przed Bogiem swój głęboko ukryty stan, sam dokonał sądu nad sobą i teraz, po wielkim duchowym wysiłku, oczekuje na zmiłowanie miłosiernego Boga: «Oszczędź, Panie, Twoje stworzenie, i jako Pasterz, odnajdź zaginione, przyprowadź zabłąkane, ochroń od wilka, uczyń mnie owcą w stadzie Twoich owiec».

Wielki Kanon Pokutny powoli dobiega końca. Jeszcze kilka strof – i trud zakończony. Czcigodny Andrzej dokonał swego rodzaju spowiedzi z całego swego życia, wprowadzając także nas, wszystkich chrześcijan, w słodycz wyznania i pokuty przed Bogiem. Na samym końcu swego dzieła wspomni jeszcze mądrego łotra: «O Miłosierny, jak wiernemu łotrowi, który poznał w tobie Boga, otwórz i dla mnie drzwi Twego sławnego królestwa».
W ten sposób Czcigodny przyrównuje się do łotra, do złoczyńcy, który w jednej chwili pokutnego nawrócenia otrzymał przebaczenie grzechów.

Święty Andrzej z Krety jawi się, jako wybitny nauczyciel i kaznodzieja pokutny. W Wielkim Kanonie Pokutnym, aby doprowadzić człowieka do ujrzenia prawdy o sobie i samooceny, wykorzystuje całe doświadczenie swego życia, wszystkie dane swego ducha, całą moc swego słowa, aby skierować człowieka ku pierwszemu i najważniejszemu wysiłkowi jego życia – ku pokucie, która jest jednym z ewangelicznych darów. Twórca Wielkiego Kanonu nie izoluje się od całej ludzkości, nie stawia siebie ponad innymi ludźmi, lecz razem z nimi zwraca się do Stworzyciela, otwiera przed nim swe serce i odsłania rany. Na tym polega wieczne, nieprzemijające znaczenie Wielkiego Kanonu Andrzeja z Krety. Być może nic z całego kościelnego piśmiennictwa tak bezpośrednio nie oddziaływuje na ludzką duszę, jak Wielki Kanon, obnażający całe zakłamanie, całe zło człowieka, a jednocześnie niosący tak wielką otuchę grzesznemu człowiekowi.

*********

Uważny uczestnik Jutrzni spostrzega, że w Kanonie znajdują się strofy skierowane do samego św. Andrzeja oraz do Marii zwanej Egipcjanką. Są to późniejsze dodatki do Kanonu. Świadczą one o wielkim znaczeniu, jakie Kościół przypisywał Kanonowi i jego twórcy, o wielkim szacunku, jaki żywi On dla świętego Autora tych strof i zwraca się także do niego, jako do świętego orędownika w niebie o pomoc w naszych doczesnych zmaganiach.
Czcigodna Maria Egipcjanka urodziła się w Aleksandrii w Egipcie. Przez długie lata prowadziła grzeszne życie. Nawraca się w czasie pielgrzymki do miejsc świętych w Jerozolimie. Po nawróceniu udaje się na pustynię i tam znowu przez długie lata modli się, płacze i pokutuje za swoje grzechy. Zmarła w roku 521. VI Sobór Powszechny polecił, aby na Jutrzni wraz z Wielkim Kanonem był czytany także życiorys czcigodnej Marii napisany przez patriarchę jerozolimskiego, św. Sofroniusza. A wszystko to po to, aby zachęcić człowieka współczesnego do podjęcia wysiłku prawdziwego nawrócenia i szczerej pokuty.

Św. Andrzej pochodził z Damaszku. W wieku ok. piętnastu lat udał się z pielgrzymką do Jerozolimy i tam wstąpił do klasztoru świętego Sawy. Swoją pobożnością, ale i bystrością umysłu zwrócił na siebie uwagę jerozolimskiego patriarchy Teodora, który wyświęcił go na lektora i subdiakona, i wziął go sobie na sekretarza. Prawdopodobnie był uczestnikiem VI Soboru Powszechnego w Konstantynopolu w 680 r. Po Soborze pozostał w Konstantynopolu, został wyświęcony na diakona, opiekował się sierocińcem i przytułkiem dla starców. Potem patriarcha Konstantynopola wyświęcił go na biskupa miasta Gortyna na Krecie, stąd jego przydomek: Andrzej z Krety. Zasłynął, jako znakomity kaznodzieja, pisarz kościelny i poeta. Swą mądrością i dobrocią przyciągał do siebie wielu, zarówno swoich wiernych jak i niewierzących. Do najbardziej znanych jego utworów należy bez wątpienia właśnie Wielki Kanon Pokutny, stanowiący do dziś część wielkopostnej liturgii w Kościołach Wschodnich tradycji bizantyjskiej.

o. Piotr J. Kuszka, osbm